Kopalnia Złota Złoty Stok

W małej miejscowości w Górach Złotych, na południowym skraju Kotliny Kłodzkiej, można zejść kilkadziesiąt metrów pod ziemię i zobaczyć coś, czego nie ma nigdzie indziej w Polsce – podziemny wodospad. To tylko jedna z atrakcji Kopalni Złota w Złotym Stoku, która łączy prawdziwą historię górniczą z dobrze przygotowaną trasą turystyczną. Dla rodzin z dziećmi, miłośników historii i każdego, kto chce zobaczyć coś innego niż kolejny zamek czy rynek.

Kopalnia ze złotą historią – od średniowiecza do dziś

Złoto w okolicach Złotego Stoku wydobywano naprawdę długo. Pierwsze ślady prac górniczych datuje się na X wiek, choć pewne dokumenty potwierdzające wydobycie pochodzą z 1241 roku. To wystarczyło, żeby w 1344 roku miejscowość otrzymała status wolnego miasta górniczego – przywilej, który gwarantował mieszkańcom spore korzyści.

Szczyt działalności przypadł na XVI wiek. W 1529 roku działało tu 145 sztolni i kilkanaście małych hut. Kilkadziesiąt lat później liczba kopalń wzrosła do 190, a w najlepszych czasach wydobywano rocznie około 140 kilogramów złota. Przez całe siedem wieków funkcjonowania kopalni wydobyto łącznie około 16 ton czystego złota – cyfra, którą obrazuje specjalnie przygotowany skarbiec z 1066 złotymi sztabkami.

Kopalnia działała do 1962 roku, kiedy z niewyjaśnionych do końca przyczyn zamknięto ją decyzją odgórną. Wydobycie wciąż przynosiło zyski (20-30 kg złota rocznie), więc nagłe zakończenie działalności budzi pytania do dziś. Po zamknięciu kopalnię zalała woda, a korytarze pozostały opuszczone przez 35 lat.

W latach 90. burmistrz Wiktor Lubieniecki wpadł na pomysł, żeby część sztolni udrożnić i udostępnić turystom. Po pięciu latach prac, 28 maja 1996 roku otwarto Podziemną Trasę Turystyczną. Od tego czasu kopalnię odwiedza rocznie kilkadziesiąt tysięcy osób z Polski i zagranicy.

Co zobaczysz pod ziemią – dwie sztolnie i podziemny wodospad

Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem i trwa około 90 minut. Trasa prowadzi przez dwie główne sztolnie – Gertrudę i Czarną.

Sztolnia Gertruda to 500-metrowy odcinek z częścią muzealną. Można tu zobaczyć unikatową kolekcję map geologicznych i planów kopalni z XVIII-XX wieku, dawne narzędzia górnicze, tygle, piec muflowy do wytapiania złota oraz bogatą kolekcję skał i minerałów z całego świata. Jest też wspomniany skarbiec z ponad tysiącem złotych sztabek – efektowna wizualizacja tego, ile złota udało się tu wydobyć przez wieki.

Część trasy w Gertrudzie można przebyć w dość niekonwencjonalny sposób – 15-osobową łodzią o nazwie Titanic. Podziemny spływ na odcinku około 200 metrów to dodatkowa atrakcja, która nie wchodzi w podstawową cenę biletu, ale warto ją rozważyć.

Chodnik Śmierci to wykuty na wyższej kondygnacji korytarz z ponurą historią. Skazywano tu na śmierć górników podejrzanych o kradzież złota. Spragnieni mocniejszych wrażeń mogą część tej trasy pokonać ośmiometrową zjeżdżalnią.

Sztolnia Czarna (700 metrów) wiedzie XVI-wiecznymi, ręcznie kutymi wyrobiskami. To tu znajduje się główna atrakcja – jedyny w Polsce podziemny wodospad o wysokości 8 metrów. Widok wody spadającej w ciemnym, oświetlonym tylko lampami korytarzu robi wrażenie. Podczas zwiedzania przewodnik opowiada o technikach górniczych stosowanych na przestrzeni wieków.

Powrót na powierzchnię odbywa się Podziemnym Pomarańczowym Tramwajem – kopalnianą kolejką wąskotorową (rozstaw szyn 600 mm), która wywozi turystów z niższego poziomu na odległość około 300 metrów. Dla dzieci często to największa frajda z całej wycieczki.

W Sztolni Czarnej Dolnej krążą legendy o skarbach III Rzeszy ukrytych przez Niemców w 1945 roku. Podobno gdzieś w zawalonych korytarzach może znajdować się fragment Bursztynowej Komnaty lub złoto Wrocławia. Prace poszukiwawcze prowadzone są do dziś, choć oficjalnie nic nie znaleziono.

Średniowieczny Park Techniki i dodatkowe atrakcje

Na powierzchni czeka Średniowieczny Park Techniki – replika średniowiecznej osady górniczej z urządzeniami skonstruowanymi w skali 1:1 na podstawie XVI-wiecznych rycin i opisów Georgiusa Agricoli. To jedyna taka atrakcja w Europie. Można tu zobaczyć, jak wyglądała praca górników kilkaset lat temu i jakie używali narzędzia.

W parku znajduje się także Izba Pamięci pokazująca historię miasta Złoty Stok oraz Muzeum Minerałów z ciekawą kolekcją okazów z całego świata.

Dla tych, którzy chcą poczuć się jak prawdziwi poszukiwacze złota, dostępne jest płukanie złota – można samodzielnie spróbować wyłowić drobinki złota z piasku. Działa to na zasadzie tradycyjnego płukania w korycie, więc wymaga odrobiny wprawy. Inna opcja to wybicie pamiątkowej monety lub obejrzenie pokazu odlewania złotych sztabek.

Dla kogo jest Kopalnia Złota w Złotym Stoku

To miejsce sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi docenią różnorodność atrakcji – przejażdżkę tramwajem, zjeżdżalnię, spływ łodzią. Dzieci zwykle są zachwycone samym faktem, że schodzą głęboko pod ziemię. Temperatura w kopalni przez cały rok wynosi około 8-10 stopni Celsjusza, więc nawet w upalne lato panuje tu przyjemny chłód.

Miłośnicy historii i geologii znajdą tu sporo do zobaczenia – od autentycznych narzędzi górniczych po mapy i plany kopalni. Przewodnicy opowiadają nie tylko suche fakty, ale też legendy i ciekawostki związane z tym miejscem.

Trasa nie jest szczególnie wymagająca fizycznie, choć trzeba liczyć się z chodzeniem po nierównych, czasem śliskich korytarzach. Osoby z problemami z poruszaniem się mogą mieć trudności – w kopalni są schody i wąskie przejścia.

W 1907 roku uruchomiono w kopalni elektryczną kolejkę wąskotorową o rozstawie szyn 500 mm do wywozu urobku. Była to nowość technologiczna jak na tamte czasy. Dziś turyści mogą zobaczyć część tego systemu podczas zwiedzania.

Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd

Godziny otwarcia: Kopalnia jest czynna codziennie. Od kwietnia do października otwarta jest w godzinach 9:00-18:00 (ostatnie wejście o 17:30). Od listopada do marca godziny są krótsze – 9:00-17:00 (ostatnie wejście o 16:00).

Ceny biletów: Bilet normalny kosztuje 58 zł, ulgowy (uczniowie, studenci, emeryci) – 48 zł. W cenę wliczone jest zwiedzanie z przewodnikiem, które trwa około 90 minut. Dodatkowe atrakcje jak spływ łodzią czy płukanie złota są płatne osobno.

Jak dojechać: Złoty Stok leży około 20 km od Kłodzka i 90 km od Wrocławia. Najwygodniej dojechać samochodem – kopalnia ma własny parking. Adres: ul. Złota 7, 57-250 Złoty Stok. Dojazd komunikacją publiczną jest możliwy, ale wymaga przesiadek – najpierw do Kłodzka, potem autobusem lokalnym.

Ile czasu zarezerwować: Same zwiedzanie trwa 90 minut, ale warto doliczyć czas na Średniowieczny Park Techniki i ewentualne dodatkowe atrakcje. Bezpiecznie jest zaplanować 2,5-3 godziny na całą wizytę.

Co zabrać ze sobą: Ciepłą bluzę lub kurtkę – nawet latem w kopalni jest chłodno (8-10°C). Wygodne buty z antypoślizgową podeszwą, bo korytarze bywają mokre i śliskie. Jeśli ktoś źle znosi ciemne, zamknięte przestrzenie, warto się zastanowić dwa razy – w niektórych miejscach korytarze są dość wąskie.

Na terenie kompleksu znajduje się też pole minerałów, gdzie można samodzielnie poszukiwać kamieni i kryształów. To świetna zabawa dla dzieci, które uwielbiają zbierać kolorowe kamyki.

Kilka słów na koniec

Kopalnia Złota w Złotym Stoku to jedno z ciekawszych miejsc na mapie Dolnego Śląska. Nie jest to typowe muzeum, gdzie tylko się patrzy – tu można zejść pod ziemię, zobaczyć autentyczne wyrobiska, przejechać się kopalnianą kolejką i samemu spróbować wypłukać złoto. Połączenie prawdziwej historii z dobrze przygotowanymi atrakcjami sprawia, że wizyta nie nudzi ani dzieci, ani dorosłych.

Miejsce dobrze się sprawdza jako punkt programu podczas zwiedzania Kotliny Kłodzkiej. W okolicy jest sporo innych atrakcji – Podziemna Trasa Turystyczna w Kłodzku, Twierdza w Srebrnej Górze, Niedźwiedzia Jama czy uzdrowiska w Lądku-Zdroju i Dusznikach-Zdroju. Warto połączyć to w kilkudniowy wyjazd.

Rezerwacja wcześniejsza nie jest obowiązkowa, ale w weekendy i w sezonie letnim może być spory ruch. Grupy zorganizowane powinny wcześniej zgłosić swoją wizytę. Kontakt: tel. 74 817 55 08, email: [email protected].